عضویت در خبرنامه کنگره محیط زیست

اکوسیستم تنوع زیستی

7 شهریور 1395

مفهوم‌ تنوع‌ زیستی‌ چیست‌.؟

به نقل از واحد برگزاری همایش بین المللی محیط زیست

تنوع فرهنگي در تنوع زبان ، مذهب ، اعتقادات و سنت ها و بهره برداري از زمين ، هنر ، موسيقي ، ساختار اجتماعي ، نوع غذا و ... پديدار است . تنوع فرهنگي باعث حفظ تنوع گونه هاي گياهي و نژادهاي دامي و زيستگاه ها مي شود. همانطور که ذکر شد تنوع زيستي به مجموعه اي از تنوع گونه اي و اکوسيستم گفته مي شود. تنوع گونه اي به غناي گونه اي يا تنوع گونه ها در يک منطقه اطلاق مي شوند و در اين مورد هرچه تعداد گونه ها بيشتر باشد غناي گونه اي بيشتر است. بايد توجه داشت که هرچه درجه خويشاوندي گونه ها بيشتر باشد تنوع کمتر است . براي مثال گرچه گونه هاي زيادتري در خشکي هاي سطح زمين نسبت به آبها وجود دارد ولي چون گونه هاي خشکي ها به هم نزديک ترند تنوع در اکوسيستم هاي آبي بيشتر است. تنوع اکوسيستمي به تنوع اکوسيستم هاي يک منطقه اطلاق مي شود و چون تشخيص دقيق مرز اجتماعات و جوامع مشکل است اندازه گيري تنوع اکوسيستمي مشکل تر است

مفهوم گونه زیستى (biological species) مفهومى کلاسیک است اما در مورد گونه هایى به کار مى رود که به طریق جنسى تولیدمثل مى کنند و به این ترتیب تعریف مى شود: گونه یک جمعیت یا مجموعه اى از جمعیت هاى افراد است که آزادانه با یکدیگر تولیدمثل مى کنند. به عبارت دیگر گونه از نظر ژنتیکى عنصرى کم و بیش مجزا است که مستقل از دیگران تکامل مى یابد.

یا به عبارتی دیگرتنوع‌ زیستی‌ علم‌ مطالعه‌ ژنوم‌ها، گونه‌ها و اکوسیستم‌های‌ پدیدار شده‌ در یک‌ ناحیه‌ جغرافیایی‌مشخص‌ است‌. این‌ اطلاعات‌ نه‌ تنها تنوع‌ و فراوانی‌ عناصر یا ژنها، گونه‌ها و زیستگاه‌ها بلکه‌ نقش‌ این‌عناصر در درون‌ اکوسیستم‌ را مطالعه‌ می‌کند. به‌ عنوان‌ مثال‌ جانوران‌ نقش‌ مهمی‌ در بسیاری‌ ازفرایندهای‌ بیوشیمیایی‌ دارند و بیوسفر را تغذیه‌ می‌کند. جانوران‌ مقادیر قابل‌ توجهی‌ مواد و محصول‌ایجاد می‌کنند که‌ شامل‌ تولید غذا و مواد طبیعی‌ است‌. تنوع‌ زیستی‌ شامل‌ محیط‌های‌ آب‌ و خشکی‌است‌ و مسئله‌ پیدایش‌ و شکوفایی‌ اکوسیستم‌ها را با تمام‌ تنوع‌ آن‌ مورد بحث‌ و مداقه‌ قرار می‌دهد.

تنوع زیستی چیست ؟

روند تکمیل و تکامل گونه های جدید و نیز انقراض گونه هایی که توان سازگاری با تغییرات شرایط محیطی را نداشتند، بیش از چند میلیارد سال طول انجامید تا سرانجام سیاره ای موسوم به کره زمین به وجود آمد که ارزشمند ترین منبع آن تنوع زیستی است. این تنوع از سه مفهوم مرتبط به هم تشکیل شده است :

تنوع ژن

تنوع گونه

تنوع زیست بوم (اکوسیستم)

تنوع زیستی بخش حساسی از سرمایه ای طبیعی است که خوراک، پوشاک، مسکن و بسیاری از داشته های ما از این سرمایه تامین می شود و روند آن، با سرازیر شدن میلیاردها دلار سود به بازارهای اقتصادی جهان، همچنان ادامه دارد. در حقیقت تنوع زیستی نوعی بیمه طبیعت در مقابل حوادث بد و ناگوار است.

- تنوع زیستی، یک تک سلولی در اعماق اقیانوس و یا یک بوته گوجه فرنگی روی خاک یا یک آهوی زیبا در دشت است.

- تنوع زیستی، تفاوت در شکل و نوع درختان یک جنگل، جانوران یک بیشه یا ساختمان بدن یک یوزپلنگ است.

- تنوع زیستی، گوناگونی حیات است.

- تنوع زیستی، مجموعه ای از موجودات زنده به شکل های متفاوت است.

- تنوع زیستی، وجود تمام مخلوقات الهی با نظم ذاتی بر روی کره زمین است.

- تنوع زیستی، تفاوت در ژن های به وجود آورنده یک گونه یا تمام گونه ها است.

- تنوع زیستی، تفاوت رنگ چشم و موهای فرزند با والدین اوست.

 

منشاء تنوع زیستی

پیش از هر چیز چرخه آشکارى است که گونه ها طى آن به منطقه جدیدى رفته و تنوع مى یابند. هنگامى که یک جزیره یا مجمع الجزایر تشکیل مى شود یا براى مثال منطقه اى در اثر یخچال یا سایر رویدادهاى بزرگ فیزیکى تنوع زیستى اولیه اش را از دست مى دهد، سیل گونه هاى مهاجر به سوى آن سرازیر مى شود. سپس با یکدیگر وارد تعامل شده و جامعه اى مى سازند که آن را یک اکوسیستم مى نامیم. چنانچه این منطقه جدید دست نخورده بماند، آنگاه طبق معمول این موارد، پرده اى از تکامل سریع با سازش گونه هاى جدید به این محیط به نمایش درمى آید. اگر وسعت منطقه کافى باشد و در آن بخش هاى مجزاى جغرافیایى که جمعیت هایى را بدون تماس با یکدیگر در خود جاى مى دهند به قدر کافى وجود داشته باشد، آنگاه پیدایش سریع گونه ها نیز به دنبال آن خواهد آمد. مثال کلاسیک آن هاوایى است. شواهد نشان مى دهند که این مجمع الجزایر به اشغال تعداد اندکى از گونه ها درآمد و آنها در مدت زمانى نسبتاً کوتاه به گونه هاى بسیار تکامل و تنوع یافتند. منظورم در زمان کوتاه، قرن ها یا هزاران سال است که در مقایسه با تکاملى که در بسیارى از نقاط دیگر جهان مى بینیم کوتاه است.فرآیند تنوع یابى سرانجام به سطحى مى رسد که در آن فون (مجموعه جانوران منطقه _ م) و فلور (مجموعه گیاهان منطقه _ م) پایدار شده و به ثبات مى رسند. در این هنگام هم سازگارى (coadaptation) رخ مى دهد یعنى وضعیتى که در آن گونه ها به هم وابسته اند، چنانکه یک گونه در تغذیه از گونه دیگر تخصص مى یابد. در این مقطع گونه زایى (speciation) کند مى شود. شبیه رشد یک جاندار است که در ابتدا با تجمع اجزاى جدیدى که با یکدیگر تعامل دارند سریع است و سرانجام به سطحى از بلوغ مى رسد که مى توان آن را براى مدت زمانى بلند حفظ کرد. مجموعه دیگرى از اصول تنوع زیستى با مقادیر یا آنچه مقادیر نهایى را تعیین مى کند سروکار دارند. براى مثال مى دانیم که جنگل هاى بارانى گرمسیرى نسبت به توندرا یا جنگل هاى مخروط داران نیمکره شمالى، در واحد سطح گونه هاى بسیار بیشترى دارند. تعداد گونه ها در یک سطح مشخص، براى مثال در یک یا صد کیلومترمربع، با نزدیک شدن به خط استوا پیوسته افزایش مى یابد. تعداد گونه ها از جزایر کوچک به جزایر بزرگ نیز همان طور که در جزایر کارائیب دیده مى شود، افزایش مى یابد

عوامل افزایش گونه ها:

ظاهراً سه عامل وجود دارد که عبارتند از انرژى، پایدارى و مساحت. هرچه انرژى بیشترى دراختیار جامعه تکامل یابنده گونه ها باشد، گونه هاى بیشترى پدید مى آیند. در استوا انرژى به اوج مى رسد. هرچه منطقه پایدارتر باشد، چنان که در نواحى داراى شرایط اقلیمى ثابت دیده مى شود، گونه هاى بیشترى تجمع مى کنند زیرا براى سازش و هماهنگى با یکدیگر زمان بیشترى دراختیار دارند. هرچه مساحت بیشتر باشد، جمعیت بزرگتر و متنوع تر است. براى مثال آمریکاى

جنوبى نسبت به جزایر هند غربى گونه هاى بیشترى دارد. این سه نیروى محرک در مجموع بخش عمده تغییرات گونه ها در جهان را موجب مى شوند.

ارزش تنوع زيستي :

اصولا تنوع شالوده اصلي ثبات و پايداري است. موجودات در داخل اکوسيستمها در شبکه پيچيده اي از حيات برهم اثر متقابل دارند و هرکدام آشيانه بوم شناختي خاص خود را اشغال کرده اند و نقش زيستي خود را درباره چرخه مواد و سير انرژي ايفا مي کنند. اين موجودات تنها قادرند سهم مشخص خود را دريافت دارند. و در صورت تعرض با کنترل شديد از طرف ساير اجزاي زنده رو به رو خواهند شد . هر نوع تداخل در اين سيستم منجر به برهم خوردن اين رابطه ظريف زيستي خواهد شد. نمونه بسيار بارزي که مي توان در اين زمينه برشمرد تداخل انسان در اکوسيستم هاي طبيعي است. انسان با تبديل اکوسيستمهاي مرتعي و جنگلي به مزارع باعث برهم خوردن روابط زيستي موجود شده و اختلالات بسياري را به وجود آورده است. در اين مورد انسان با اين عمل تنوع داخل اکوسيستمها را کاهش داده تواناييهاي ذاتي آن را از بين مي برد. کاهش تنوع باعث کاهش نقش اکوسيستمها در جذب آلاينده هاي محيطي ( مثل گازهاي سمي )، کاهش حاصلخيزي خاک ،به هم خوردن روابط شکار و شکارچي بين موجودات حيواني ميشود. اثر متقابل بين کشاورزي و تنوع زيستي نيز مهم است . حدود هفتاد درصد اکوسيستمهاي زمين جهت کسب 98% غذا ، پوشاک و چوب براي انسان دستکاري شده است . علاوه بر آن حدود 25% سطح زمين به شهرسازي و سکونت انسان اختصاص دارد و بدين ترتيب انسان حدود 95% اکوسيستمهاي خشکي را به تصرف خود درآورده است. در ادوار گذشته انسان با نزديکي با طبيعت سعي مي کرد حداقل مداخله را در اکوسيستمها به وجود آورد. و در حقيقت به عنوان جز زنده اي عمل مي کرد. با شروع کشاورزي عملا مداخله انسان در طبيعت شروع شد. اهلي کردن گياهان و حيوانات مرحله شروع کاهش تنوع بود. اين امر در ابتدا چندان مشهود نبود و انسان در فعاليتهاي خود از طريق کشت گياهان به صورت مخلوط ، مديريت تلفيقي زراعت و دام ، بهره گيري از انرژي هاي زيستي و حفظ چرخه مواد در خاک هماهنگي بيشتري با محيط طبيعي خود ايجاد کرده بود. پس از انقلاب صنعتي و با کشف انرژيهاي فسيلي ارزان ، مداخله اصلي انسان شروع شد و در چند دهه اخير اين مداخله ها به حداکثر خود رسيده است به نحوي که امروزه بهره برداري از زمين به صورت خط توليد در يک کارخانه صنعتي درآمده است و سيستمهاي تک کشتي و فاقد تنوع جهت توليد يک محصول خاص به وجود آمده اند و اين کار جز با کمک انرژي هاي فسيلي ميسر نبوده است .

تنوع ژنتيکي در گياهان و حيوانات شالوده فعاليتهاي به نژادي و بيوتکنولوژي در کشاورزي است و انسان به کمک منابع ژنتيک گياهان و حيوانات وحشي و انتقال آن به گياهان زراعي ، ارقام گياهي و نژادهاي دامي متعددي براي مقاصد خاص توليد کرده است

علم جویان گرامی،لطفا از محورهای همایش محیط زیست دیدن کنید.برای برخورداری از مزایا و گواهینامه علمی در این مرکز که افتخار برگزاری نخستین اجلاس جهانی شوراها و شهرداران را از آن خود کرده است ثبت نام کنید.

 

برچسب ها : همایش ، همایش بین المللی ، معرفی همایش ، گواهی ، گواهی نامه ، کارشناسی ارشد ، دکترا :مقاله ، پوستر ، مجلات برتر ، فراخوان مقاله ، پایان نامه، جزوه های ارشد ، کنکور ارشد ، گواهی نامه کنگره ، گواهی نامه کنفرانس ، گواهی نامه همایش ، چاپ مقالات ،نخستین کنفرانس بین المللی محیط زیست ایران ، چاپ مقالات ISI و ISC دریافت مقاله

 


286
مطالب مرتبط


لطفا با تكميل فرم ، نظرات ، پيشنهادات و انتقادات خود را در مورد مطلب منتشر شده با ما در ميان بگذاريد.
پيام شما پس از تاييد توسط مدير سايت ، منتشر خواهد شد.
 

 
Captcha


 

 





تماس با دبیرخانه

02136621318

02136621319

02189786524

pconf.org[at]gmail.com

معرفی مجلات محیط زیست


اطلاع رسانی شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور

  کنگره بین المللی جامع محیط زیست ایران در شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور اطلاع رسانی گردید ، متن فراخوان مقالات و پوستر کنگره در پایگاه اینترنتی شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور درج شده است.

WebgozarAmar
مرکز همایش های بین المللی توسعه ایران